Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Dünya Bankası desteğiyle TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından yürütülen SAYEM 1833 – Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında, demir-çelik sektöründe teknolojik dönüşümü hedefleyen bir program desteklenmeye hak kazandı. Program, sektörde yaygın olarak kullanılan DC tahrik sistemlerini, daha verimli, düşük maliyetli ve sürdürülebilir yerli AC tahrik sistemleriyle değiştirmeyi amaçlıyor.
WAT Motor yürütücülüğündeki bu Ürünleştirme Programı, üç ana ürün geliştirme projesini kapsıyor. Bu projelerle verimlilik odaklı motor ailesi, yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu ve ağır hizmet tipi redüktör sistemleri geliştirilecek.
WAT Motor, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Analiz Motor iş birliğiyle AC dönüşümü için verimlilik odaklı motor ailesi geliştirilecek. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sönmez Trafo ve Genkor tarafından yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu oluşturulacak. PGR ve Toprakkale Sac ise ağır hizmet tipi redüktör sistemleri tasarımı üzerinde çalışacak.
8 paydaşlı AR-GE ve ürünleştirme çalışmasıyla, haddehane uygulamalarına yönelik yüksek güçlü ve rekabetçi ürünler geliştirilmesi hedefleniyor. Bu sayede elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniğinde yerli yetkinlik artırılacak ve ihracat potansiyeli yüksek çözümlerin ürünleştirilmesi sağlanacak.
Programın temel hedeflerinden biri, yüzde 82-88 verimlilikteki DC motor sistemlerinin yerine yüzde 96,5 ve üzeri verimliliğe sahip senkron motor tabanlı tahrik sistemleri geliştirmek. Bu dönüşümle enerji tüketimi ve karbon emisyonları önemli ölçüde azaltılacak, bakım ihtiyacı düşürülecek ve işletme sürekliliği artırılacak.
Geliştirilecek sistemler, enerji geri kazanımı, gelişmiş kontrol algoritmaları ve kestirimci bakım gibi özelliklerle modern haddehane ihtiyaçlarına uyarlanacak. Ayrıca, haddehanelerin yüksek tork gereksinimlerini karşılayacak ağır hizmet tipi redüktör sistemleri de yerli olarak geliştirilecek. Bu, motor, sürücü ve mekanik güç aktarım sistemlerini kapsayan bütüncül bir yerli teknoloji platformu oluşturacak.
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), demir-çelik üretiminde karbon yoğunluğunun azaltılmasını küresel ticaret için kritik hale getirdi. Türkiye’nin Avrupa pazarına yaptığı demir-çelik ihracatı göz önüne alındığında, üretim süreçlerindeki teknolojilerin karbon ayak izi stratejik bir rekabet unsuru olarak öne çıkıyor.
Enerji verimliliği yüksek ve düşük karbon yoğunluğuna sahip üretim teknolojilerine geçiş yapamayan tesislerin ihracat pazarlarında maliyet baskısıyla karşılaşması bekleniyor. Bu nedenle, elektrikli tahrik sistemlerinin modern ve yüksek verimli teknolojilerle dönüştürülmesi, enerji maliyetlerini düşürmenin yanı sıra sürdürülebilir üretim, karbon emisyonlarının azaltılması ve ihracat rekabetçiliğinin korunması açısından stratejik bir gereklilik haline geldi.
Demir-çelik sektörü, Türkiye’nin toplam enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 7’sini ve sanayi sektöründeki enerji kullanımının yaklaşık yüzde 22’sini oluşturuyor. Bu enerji yoğunluğu, üretim süreçlerinde kullanılan teknolojilerin verimli hale getirilmesinin hem enerji maliyetlerini düşürme hem de karbon emisyonlarını azaltma açısından büyük önem taşıdığını gösteriyor.
Haddeleme proseslerinde kullanılan eski nesil DC motor tabanlı teknolojiler, yüksek bakım ihtiyacı, düşük enerji verimliliği ve işletme maliyetleri nedeniyle günümüzün sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu değil. Elektrik makineleri ve güç elektroniği teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte, yüksek verimli AC senkron motor tabanlı tahrik sistemleri demir-çelik sektöründe güçlü bir alternatif sunuyor.
Bu Ürünleştirme Programı, demir-çelik sektöründeki haddehaneler için yüksek güçlü, enerji verimli ve sürdürülebilir yeni nesil elektrikli tahrik sistemleri geliştirmeyi hedefliyor. Geliştirilecek çözümler, motor, sürücü, güç elektroniği, redüktör ve kontrol sistemlerini içeren entegre bir yaklaşımla tasarlanacak.
