Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ve Forward Thinking iş birliğiyle düzenlenen “Enerji, Tarım ve İklim Politikalarına Bütüncül Yaklaşım: Uluslararası İş Birliğiyle Dayanıklılığın Artırılması” başlıklı panel, 11 Kasım 2026 tarihinde COP31 marjında Antalya’da toplandı. Mavi Bölge’deki Özel Etkinlik Salonu 4’te gerçekleştirilen panelde, enerji, tarım ve iklim politikalarının birbirini tamamlayan bir yaklaşımla ele alınmasının önemi değerlendirildi.
Forward Thinking Direktörü Oliver McTernan’ın moderatörlüğündeki oturumda, Avrupa ile Batı Asya ve Kuzey Afrika (WANA) bölgesi arasındaki iş birliği imkanları, su-enerji-gıda güvenliği ilişkisi ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı artıracak politika ve uygulamalar üzerinde duruldu.
Panelin açılış konuşmasını yapan Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran, iklim değişikliğinin tarımsal üretim, enerji sistemleri ve ekonomik kalkınma üzerindeki çok boyutlu etkilerine dikkat çekti. İklim değişikliğinin gıda güvenliği, geçim kaynakları ve toplumsal istikrar bakımından ciddi riskler ortaya çıkardığını belirten Duran, enerji, tarım ve çevre politikalarının eşgüdüm içinde yürütülmesi gerektiğini vurguladı.
Duran, iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılmasında bütünleşik politika yapımının, teknolojik yeniliklerin ve stratejik ortaklıkların belirleyici rolüne değindi. Avrupa ile Batı Asya ve Kuzey Afrika bölgesi arasındaki iş birliği imkanlarına dikkat çeken Duran, sorumlu kurumlar arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi, kaynak verimliliğini artıran uygulamaların yaygınlaştırılması ve başarılı politika modellerinin paylaşılmasının önemini belirtti.
Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ebubekir Gizligider, iklim değişikliğinin gıda güvenliği, enerji arzı, ekonomik kalkınma ve toplumsal refahı etkileyen bütüncül bir mesele olduğunu ifade etti. Su, enerji ve tarım sektörleri arasındaki güçlü ilişkiye dikkat çeken Gizligider, Türkiye’nin su kısıtlılığına yönelik tarımsal üretim planlamasını mevcut su kaynaklarını esas alarak şekillendirdiğini belirtti.
Gizligider, 2026-2035 Ulusal Su Planı çerçevesinde su kısıtı bulunan bölgelerde az su tüketen ürünlerin desteklendiğini, modern basınçlı sulama sistemlerinin yaygınlaştırıldığını ve Su Verimliliği Seferberliği ile kaynakların etkin kullanımının hedeflendiğini aktardı. TARSİM tarım sigortasıyla çiftçilerin desteklendiğini kaydeden Gizligider, Türkiye’nin bilgi ve tecrübelerini TİKA, FAO ve diğer uluslararası kuruluşlarla iş birliği içinde özellikle Afrika, Batı Asya ve Kafkasya’daki ortak ülkelerle paylaştığını belirtti.
WANA Enstitüsü Eski Genel Direktörü Majd Al Naber, Batı Asya ve Kuzey Afrika bölgesindeki kuraklık, su kıtlığı ve gıda güvenliği sorunlarını su-enerji-gıda-çevre ilişkisi çerçevesinde değerlendirdi. Uzun süreli kuraklıkların tarımsal üretim ve kırsal geçim kaynakları üzerindeki etkilerine dikkat çeken Al Naber, gıda güvenliğinin yalnızca üretim ve mevcudiyetten ibaret olmadığını; erişilebilirlik, ekonomik karşılanabilirlik ve beslenme kalitesini de kapsadığını vurguladı.
Al Naber, Rusya-Ukrayna Savaşı sonrası bölgedeki gıda fiyatlarındaki artışın uluslararası tedarik zincirlerine bağımlılığın yarattığı kırılganlığı ortaya koyduğunu kaydetti. Kaynak verimliliği, iklime dayanıklı tarım, kuraklığa toleranslı ürünler, yenilenebilir enerji ve tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesini çözüm alanları olarak sıralayan Al Naber, yenilenebilir enerjiyle sulama maliyetlerinin düşmesinin yeraltı suyunun aşırı kullanımını teşvik edebileceği uyarısında bulundu.
Lübnan Milletvekili Cesar Abi Khalil, su, enerji, tarım ve iklim değişikliği arasındaki güçlü ilişkinin bu alanların birbirinden bağımsız politikalarla yönetilmesini mümkün kılmadığını belirtti. Lübnan örneği üzerinden su kıtlığının gıda güvenliği, ekonomik kalkınma ve ulusal egemenlik üzerinde de doğrudan etkileri bulunduğunu ifade eden Abi Khalil, su kaynaklarının etkin yönetimi için doğal nehir havzalarını temel alan bütünleşik bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini söyledi.
Mısır Eski Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Mohamed Higazy, Nil Nehri’nin tarih boyunca farklı toplumlar ve ülkeler arasında yaşam kaynağı ve medeniyet unsuru işlevi gördüğünü belirterek sınır aşan nehirlerin çatışma değil, iş birliği ve ortak kalkınma aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Higazy, nehirlerin sunduğu su, enerji ve tarım kaynaklarının yanı sıra ulaşım ve bağlantı imkanlarının da bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının önemine değindi.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) Başkanı Abdullah Eren, su, enerji, gıda güvenliği ve iklim değişikliği arasındaki güçlü ilişkiye dikkat çekerek bu alanların birbirinden bağımsız ele alınamayacağını ifade etti. Eren, iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin arttığını belirterek, özellikle küçük ölçekli üreticilerin kuraklık ve maliyet artışları karşısında önemli güçlüklerle karşılaştığını kaydetti. TİKA’nın uluslararası kalkınma iş birliği faaliyetlerinde yerel kurumlarla ortak çalışmaya, bilgi ve tecrübe paylaşımına ve sürdürülebilir projelere öncelik verdiğini belirtti.
